- English
- Magyar
- Polski
The essence of the game:
It is a traditional Polish cross-country game designed for every age group. There are no winners or losers in this game, because all that matters is having fun. There is no established time at which the game should end. You can play it until you get bored.
Parameters (playground, accessories):
Game square: circumference of a circle of any diameter with a designated means
Accessories: wooden ball (as many pieces as there are players located on the circumference), stones, hat (or other headdress)
Rules:
Any number of players are placed on a circle of any diameter. In the middle of the circle becomes a person called „Kapelmistrz”, or „Kaplemistrzynia”. ,,Kapelmistrz’’ puts a cap or other headdress on his head and sets a small stone structure next to him – one stone on the other. Each player in the circle has a wooden ball in his hand. The game begins one of them, throwing or turning the ball towards the stone structure – so as to knock it over. If he succeeds, he runs for his ball and returns with it to his place on the same path. At the same time, the task of the „Kapelmistrz” is to rebuild the building of stones and then throw a cap, which he has on his head in the player running for his ball. „Kapelmistrz” must do so before the throwing player returns to his seat. The person who gets hit becomes the new chaplain. However, if the „Kapelmistrz” fails to rebuild the stones chapel (or falls apart during the game) or he doesn’t hit the running player, then he remains in place, and another person located on the perimeter tries to smash the the chapel.
Variation of rules:
Kapela can be played on circuits of circles of different diameters and with any number of players. However, the way of playing should always remain constant, that is (throwing the ball into a stone chapel by players lined up on the circle and that in the middle of the circle there is „Kapelmistrz”, whose task is to possibly rebuild the shrine and knock down running players).
GAME CONTEXT
Origin, distribution, history:
The name of the game comes from the Italian word „capella”, meaning chapel. Kapela was originally played by shepherds in Kociewie, and from there this game originated.
Who and where (did) they play?
Kapela was originally played by shepherds in Kociewie (Pomeranian Voivodeship). The first mention of kapela dates back to the 17th century.
Additional information:
Thanks to the lover of traditional sports – Bartosz Prabucki, kapela went to Chinese kindergartens and orphanages, which allows to build ties between children, thanks to healthy competition.
SOURCES:
- Blog of polish traditional sports Bartosz Prabucki https://inspirowanysportem.pl/kapela-polska-gra-tradycyjna-rodem-z-kociewia/ (access 23.07.2021 r.)
A játék lényege:
Ez Lengyelországban országszerte, minden korcsoportban játszott hagyományos játék. Ebben a játékban nincsenek győztesek és vesztesek, mert csak az számít, hogy mindenki jól szórakozzon. Nincs meghatározott játékidő, addig játszhatod, míg meg nem unod.
Paraméterek (pálya, kellékek):
Játéktér: bármilyen átmérőjű kör kerülete egy kijelölt középponttal
Kellékek: falabda (annyi darab, ahány játékos a kör kerületén elhelyezkedik), kövek, kalap (vagy más fejdísz)
Szabályok:
Tetszőleges számú játékos helyezkedik el a tetszőleges átmérőjű kör ívén. A kör közepén álló játékos lesz a „Kapelmistrz” vagy „Kaplemistrzynia”. A „Kapelmistrz” kalapot vagy más fejdíszt helyez a fejére, és maga mellé felépít egy kis kőépítményt – egyik követ a másikra. A körben minden játékos kezében egy falabdával áll. A játék azzal indul, hogy egyikük a kőépítmény felé dobja vagy gurítja a labdát – mintha le akarná dönteni. Ha ez sikerül, akkor beszalad a labdájáért, majd ugyanazon az útvonalon visszatér a helyére. Ezzel párhuzamosan a „Kapelmistrz” feladata, hogy újraépítse a köveket, és a fején lévő kalapot a labdájáért szaladó játékosra dobja. A „Kapelmistrz” játékosnak ezt még azelőtt meg kell próbálnia, hogy a dobó játékos visszatérne a helyére. Akit eltalálnak, az lesz az új káplán. Ha azonban a Kapelmistrz nem tudja újraépíteni a kőkápolnát (vagy az a játék során szétesik), vagy nem találja el a futó játékost, akkor marad a helyén, és egy újabb játékos próbálhatja meg lerombolni a kápolnát.
Szabályváltozatok:
A kapela tetszőleges átmerőjű körben, tetszőleges számú játékossal játszható. Ugyanakkor a játék módjának következetesnek kell maradnia (vagyis a kör kerületén felsorakozott játékosok labdát dobnak a kőkápolna felé, a kör közepén áll a Kapelmistrz, akinek a feladata a kőépítmény újraépítése és a futó játékos kidobása).
A JÁTÉK KONTEXTUSA
Eredet, elterjedés, történet:
A játék neve az olasz „capella” szóból ered, ami kápolnát jelent. A kapelát eredetileg a juhászok játszották Kociewie régióban, innen származik a játék.
Kik és hol játsszák (játszották)?
A kapelát eredetileg a juhászok játszották Kociewie régióban (Pomerániai vajdaság). A kapela első említése a XVII. századra tehető.
További információ:
A hagyományos sportok nagy rajongójának, Bartosz Prabuckinak köszönhetően a kapela eljutott a kínai óvodákba és árvaházakba, mely az egészséges versengés révén segíti a gyermekek közötti kapcsolatépítést.
FORRÁSOK:
- A hagyományos lengyel sportokért rajongó Bartosz Prabucki blogja (hozzáférés 2021. 07. 23.)
Istota gry:
Jest to tradycyjna polska gra biegowa przeznaczona dla każdej grupy wiekowej. W grze tej nie ma wygranych, ani przegranych, bo liczy się tylko dobra zabawa. Nie ma ustalonego momentu, w którym gra powinna się zakończyć. Można w nią grać dopóki się nie znudzi.
Parametry (plac zabaw, akcesoria):
Plac gry: obwód koła o dowolnej średnicy z wyznaczonym środkiem
Akcesoria: drewniana kula (tyle sztuk ile jest graczy ulokowanych na obwodzie), kamienie, czapka/kapelusz (lub inne nakrycie głowy)
Zasady:
Na okręgu o dowolnej średnicy ustawia się dowolna liczba graczy. W środku okręgu staje osoba zwana ,,Kapelmistrzem’’ lub ,,Kapelmistrzynią’’. Zakłada ona na głowę czapkę lub inne nakrycie głowy i ustawia koło siebie małą budowlę z kamieni – jeden na drugim. Każdy z ustawionych na okręgu graczy ma w ręku drewnianą kulę. Grę rozpoczyna jeden z nich, rzucając lub turlając kulę w stronę kamiennej budowli – tak by ją przewrócić. Jeśli się to uda, to biegnie on po swoją kulę i wraca z nią na swoje miejsce tą samą drogą. W tym samym czasie zadaniem ,,Kapelmistrza’’ jest odbudowanie budowli z kamieni i następnie rzut czapką, którą ma na głowie w biegnącego po swoją kulę gracza. ,,Kapelmistrz’’ musi to uczynić, zanim rzucający gracz wróci na swoje miejsce. Osoba, która zostanie trafiona, staje się nowym kapelmistrzem. Jeżeli jednak kapelmistrz nie zdoła odbudować kapliczki (lub rozpadnie się ona podczas gry) lub nie trafi on czapką w biegnącego gracza, to pozostaje on na swoim miejscu, a kapliczkę próbuje rozbić rzutem kolejna osoba ulokowana na obwodzie.
Wariacja zasad:
W kapelę można grać na obwodach okręgów o różnych średnicach i z dowolną liczbą graczy. Jednak niezmienny zawsze powinien zostać sposób rozgrywki, czyli (rzucanie kulą w kamienną kapliczkę, gracze ustawieni na okręgu a Kapelmistrz w środku koła, którego zadaniem jest ewentualna odbudowa kapliczki i zbijanie biegnących graczy).
KONTEKST GRY
Pochodzenie, dystrybucja, historia:
Nazwa gry pochodzi od włoskiego słowa ,,capella’’, czyli kaplica. W kapelę grali pierwotnie pasterze na Kociewiu i stamtąd wywodzi się ta gra.
Who and where (did) they play?
W kapelę grali pierwotnie pasterze na Kociewiu (województwo pomorskie). Pierwsze wzmianki odnośnie kapeli datuje się na XVII wiek.
Informacje dodatkowe:
Dzięki miłośnikowi sportów tradycyjnych – Bartoszowi Prabuckiemu, kapela trafiła do chińskich przedszkoli i domów dziecka, co pozwala na budowanie więzi między dziećmi, dzięki zdrowej rywalizacji.
ŹRÓDŁA:
- Blog of polish traditional sports passionate Bartosz Prabucki https://inspirowanysportem.pl/kapela-polska-gra-tradycyjna-rodem-z-kociewia/ (dostęp 23.07.2021 r)