- English
- Magyar
- Polski
Kumoterki / Kumoterska Gońba
The essence of the game:
Kumoterki is a race of a two-person pair in the snow in small sled. This race consists in the dressage by the ,,kumoter” and at the same time his partner must take control of the sled, so that both of them don’t lose their balance and don’t fly out of the track.
Parameters (playground, accessories):
Playground: racetrack (can be in different shapes of different lengths – it depends on the capabilities of the organizers)
Accessories: Horse, sled (preferably wooden).
Rules:
Sleds for the ,,kumoterki’’ should be made of wood. In the traditional version of the sport – ,,kumoter’’ and his partner are dressed in traditional costumes from Podhale and the sled itself was decorated with highlander patterns.
- The participant is allowed to use the whip to a limited extent during the ride, but only the person driving the horse can operate the whip. Abuse of the whip may result in disqualification.
- The correct route will be guarded by the referees. Incorrect sled’s course „offside”, will be signaled by a red flag.
- The start takes place from the stand position, i.e. a full stop. A full stop is a stop behind the starting line. After correctly starting position the participant gets the right to take off at the referee’s signal, The stop on the runway mustn’t take more than 120 seconds.
- Three times disobedience at the start results in disqualification.
- Teams start the race separately.
- There is only one pair on the racetrack at the same time.
- The referee counts the time of each team.
- The all race wins the team which will overcome the length of the racetrack as soon as possible.
Variation of rules:
There are different types of kumoter races. The most popular type of kumoter racing is racing on the sleeds. There is also a kind of kumoterki, which consists in the fact that the partner of the kumoter instead of sled uses skis.
Additional information:
In traditional kumoter races, a great deal of attention was paid to sleds. They had to be wooden (they were most often made of hardwood ash, beech). Also, the visual qualities didn’t give way to their solidity. They were decorated in floral highlander patterns.
GAME CONTEXT
Origin, distribution, history:
Kumoterki is a traditional sport of Podhale, a cultural region located in the south Polish the northern foothills of the Tatra Mountains. Kumoterki is a sleaze in the bustle of Podhale. In the 19th century, they were the most common form of transport in mountainous polish areas. The situation had already changed before World War I, when many tourists began to arrive in Podhale, which caused the dissuasive traditional kumoterki by a more efficient and ernied sled that can be found in Podhale to this day. Kumoterki, however, gained a new glow when in the late 1920s the Polish Army, which was resting in the Tatras, began to organize horse competitions. The first competition took place in 1929. The military invited the highlanders to take their horses and come to the competition. These competitions took place on a cyclical basis until 1938. This was due to the outbreak of World War II. However, kumoterki was returned to the organization of the competition in 1973 in Bukovina. Currently, there are also regular competitions in Zakopane, Kościelisk, Poronin, Biały Dunajec, Szaflarach and Manier.
Who and where (did) they play?
The kumoterki races were originally attended primarily by soldiers and highlanders in the 1920s and 1930s. Currently, everyone participates in the races (tourists, enthusiasts of highlander tradition, etc.).
Additional information:
- Kumoterki are included in the UNESCO List of Intangible Cultural Heritage of Humanity.
- The name of the crony was taken from the fact that the godparents often transported their godchildren to baptism.
- Kumoter is the „godfather” in the Podhale bustle.
- Major Henryk Dobrzański „Hubal”, Lieutenant Colonel Karol Rómmel and general Kleeberg took part in the kumoterki races.
SOURCES:
Official website of the organizer of kumoterki https://www.kumoterki.pl/kumoterki-co-to-jest/ (access 24.07.2021 r.)
Wikipedia https://pl.wikipedia.org/wiki/Kumoterki (access 24.07.2021 r.)
Kumoterki / Kumoterska Gońba
A játék lényege:
A kumoterki két kétfős csapat közti szánverseny a hóban. A verseny abból áll, hogy a lovas „kumoter” és társa irányítása alatt tartja a szánt, hogy egyikük se veszítse el az egyensúlyát és repüljön ki a pályáról.
Paraméterek (pálya, kellékek)
Játéktér: lovaspálya (eltérő hosszúságú és eltérő alakú lehet, a szervezők lehetőségeinek függvényében)
Paraméterek: Ló, szán (lehetőség szerint fából készült)
Szabályok:
- A „kumoterki” szánja fából készül. A sport hagyományos változatában a „kumoter” és társa a Podhale régió népviseletébe öltöznek, a szán maga pedig felföldi mintával díszített.
- A résztvevő korlátozott mértékben használhat ostort a futam során, de ez csak a lovat vagy a lovasszánt irányító személy lehet. A túlzott ostorhasználat kizárást vonhat maga után.
- A helyes pálya követését a bírók ellenőrzik. A nem megfelelő pályán haladó szán „pályán kívül” van, amit vörös zászlóval jeleznek.
- A rajt álló helyzetből (vagy teljes megállásból) történik. A teljes megállás a rajtvonal mögötti álló helyzet. A helyes rajtpozíciót követően a résztvevő a bíró jelzésére indulhat. Futam közben maximum 120 másodpercre lehet megállni.
- A szabályok háromszori megsértése kizárást eredményez.
- A csapatok külön rajtolnak el.
- Egy időben egy páros tartózkodhat a versenypályán.
- A bíró tartja számon a csapatok időeredményét.
- Az a csapat nyer, amelyik a legrövidebb idő alatt teljesíti a versenypályát.
Szabályváltozatok:
A kumoter versenyeknek többféle típusa van. A legnépszerűbb kumoter verseny a szánverseny. Létezik olyan kumoterki változat is, ahol a kumoter partnere szán helyett sílécen versenyez.
További információ:
A hagyományos kumoter versenyekben kiemelt figyelmet fordítottak a szánra. Fából kellett készülnie (többnyire keményfából, kőrisből vagy bükkfából). Az esztétikai minőségre a szilárdsághoz hasonlóan adtak, s felföldi virágos mintákkal díszítették azokat.
A JÁTÉK KONTEXTUSA
Eredet, elterjedés, történet:
A kumoterki a Tátra északi lábánál elterülő dél-lengyelországi kulturális régió, Podhale tradicionális sportja. A kumoterki podhalei nyelvjárásban a szánkókat, szánokat jelenti. A XIX. században a lengyel hegyvidéki területeken ez volt a leggyakoribb közlekedési forma. A helyzet már az első világháború előtt megváltozott, mikor nagyobb számban kezdtek érkezni a turisták Podhalébe, melynek következtében a hagyományos kumoterki átadta a helyét a hatékonyabb és tágasabb szánoknak, amelyek ma is megtalálhatóak Podhalében. A kumoterki azonban új fényben tündökölt, amikor az 1920-as években a Tátrában pihenő lengyel hadsereg lovasversenyeket kezdett rendezni. Az első versenyre 1929-ben került sor. A katonaság meghívta a felföldön élőket is, hogy hozzák a lovaikat és vegyenek részt a versenyben. Ezekre a versenyekre rendszeres időközönként megrendezték egészen 1938-ig. Ez a II. világháború kitörésének tudható be. Ugyanakkor a kumoterki 1973-ban Bukovinában tért vissza a versenyek rendezéséhez. Jelenleg rendszeresen vannak versenyek Zakopane, Kościelisk, Poronin, Biały Dunajec, Szaflarach és Manier városokban.
Kik és hol játsszák (játszották)?
A kumoterki versenyeken eredetileg többnyire katonák és a felföldön élők vettek részt az 1920-as és 1930-as években. Jelenleg mindenki részt vehet a versenyeken (turisták, a felföldi hagyományok iránt rajongók stb.).
További információ:
- A kumoterki szerepel az UNESCO a szellemi kulturális világörökségének listáján.
- A koma neve onnan származik, hogy a keresztszülők gyakran szánon szállították a keresztgyermekeiket a keresztelőre.
- A kumoter a podhalei nyelvjárásban keresztapát, „komát” jelent.
- Henryk Dobrzański „Hubal” őrnagy, Karol Rómmel alezredes és Kleeberg tábornok is részt vett kumoterki versenyeken.
FORRÁSOK:
A kumoterki szervezőjének hivatalos honlapja (hozzáférés 2021. 07. 24.)
Kumoterki / Kumoterska Gońba
Istota gry:
Kumoterki to wyścig dwuosobowej pary po śniegu w małych saniach. Wyścig ten polega na powożeniu przez kumotera, w tym samym czasie jego partnerka, w tym samym czasie musi trzymać się sań, tak by oboje nie stracili równowagi i nie wylecieli z toru.
Parametry (plac zabaw, akcesoria):
Plac gry: tor wyścigowy (może być w różnym kształcie o różnej długości – to zależy od możliwości organizatorów)
Akcesoria: Koń, sanie (najlepiej gdyby były drewniane).
Zasady:
- Sanie do kumoterki powinny być wykonane z drewna. W tradycyjnej wersji tego sportu – kumoter jak i jego partnerka ubrani są w tradycyjne stroje z Podhala oraz same sanie były ozdobione w góralskie wzory.
- Uczestnikowi w czasie jazdy wolno w ograniczonym zakresie używać bata i palcatu, jednak batem tym może operować tylko osoba prowadząca konia lub zaprzęg, a nie osoba towarzysząca. Nadużywanie bata/palcata może skutkować dyskwalifikacją.
- W przypadku doprowadzenia konia na start, osoba towarzysząca nie może posiadać przy sobie bata, jak też go używać. Za nadmierne używanie bata będzie publiczna nagana lub niedopuszczenie uczestnika do kolejnej imprezy. Wyłamanie konia do wewnątrz lub zewnątrz trasy powoduje dyskwalifikacje. Po dyskwalifikacji uczestnik nie ma powtórnego startu.
- Poprawnego przejazdu wyznaczoną trasą będą pilnować sędziowie – nieprawidłowy przebieg tzw. „wyłamanie”, będą sygnalizować czerwoną chorągiewką.
- Start odbywa się z pozycji stój, tzn. pełne zatrzymanie. Pełne zatrzymanie jest to zatrzymanie przednimi nogami między pierwszą a drugą linią startową. Po prawidłowym zatrzymaniu na sygnał sędziego uczestnik dostaje prawo do startu. Zatrzymanie na pasie startowym nie może trwać dłużej niż 120 sekund. Pole startowe (między pierwszą a drugą linią) ma długość 5m.
- Trzykrotne nieposłuszeństwo przy starcie powoduje dyskwalifikacje w danej konkurencji.
- Pary startują oddzielnie.
- Na torze wyścigowym znajduje się jedna para, której liczy się czas.
- Wygrywa ta para, która jak najszybciej pokona długość toru wyścigowego.
Wariacja zasad:
Istnieją różne rodzaje wyścigów kumoterskich. Najpopularniejszym typem wyścigów kumoterskich są wyścigi na saniach. Istnieje również rodzaj kumoterki, który polega na tym, że partner powożącego do pokonywania toru zamiast sań używa nart.
Informacje dodatkowe:
W tradycyjnych wyścigach kumoterskich przywiązywano bardzo dużą uwagę do sań. Musiały być one drewniane (były one najczęściej wykonywane z twardego drewna jesionu, buka lub brzostu). Również walory wizualne nie ustępowały ich solidności. Były one zdobione w kwieciste góralskie wzory.
KONTEKST GRY
Pochodzenie, dystrybucja, historia:
Kumoterki to tradycyjny sport Podhala, czyli regionu kulturowego położonego na południu Polski u północnego podnóża pasma gór Tatry. Kumoterki to w gwarze podhalańskiej sanie. W XIX wieku były one najbardziej rozpowszechnioną formą transportu w górskich rejonach Polski. Sytuacja zmieniła się już przed I wojną światową, kiedy na Podhale zaczęło przybywać wielu turystów, co spowodowało wyparcie tradycyjnych kumoterek przez bardziej wydajne i pojemne sanie, które można spotkać na Podhalu do dzisiaj. Kumoterki zyskały jednak nowy blask, gdy pod koniec lat 20-stych XX wieku Wojsko Polskie, które wypoczywało w Tatrach, zaczęło organizować zawody konne. Pierwsze zawody odbyły się w 1929 r. Wojskowi poprosili górali, aby Ci zaprzęgli konie do swoich kumoterek i przybyli na zawody. Zawody te odbywały się cyklicznie aż do 1938 r. Było to spowodowane wybuchem II wojny światowej. Do organizacji zawodów w wyścigu kumoterek powrócono jednak w 1973 r. w Bukowinie Tatrzańskiej. Obecnie organizowane są cyklicznie także m.in. w Zakopanem, Kościelisku, Poroninie, Białym Dunajcu, Szaflarach i Ludźmierzu.
Kto i gdzie grał?
W wyścigach kumoterek pierwotnie brali udział przede wszystkim żołnierze i górale w latach 20-stych i 30-stych XX wieku. Obecnie w wyścigach biorą udział wszyscy (turyści, pasjonaci góralskiej tradycji itp).
Informacje dodatkowe:
- Kumoterki wpisane są na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO.
- Nazwa kumoterki wzięła się od tego, że saniami rodzice chrzestni wozili często swoich chrześniaków do chrztu. Kumoter to w gwarze podhalańskiej ,,ojciec chrzestny’’.
- W zawodach wyścigów kumoterek brał udział m.in. major Henryk Dobrzański „Hubal”, podpułkownik Karol Rómmel oraz generał Kleeberg.
ŹRÓDŁA:
- Oficjalna strona organizatora kumoterek https://www.kumoterki.pl/kumoterki-co-to-jest/ (dostęp 24.07.2021 r.)
- Oficjalna strona organizatora kumoterek https://www.kumoterki.pl/ (dostęp 24.07.2021 r.)
- Wikipedia https://pl.wikipedia.org/wiki/Kumoterki (dostęp 24.07.2021 r.)